Zo borgen NS Stations en ProRail met BHV.NL de veiligheid op Nederlandse treinstations

“Een station is geen standaard werkomgeving”, zegt Bert Glismeijer, Adviseur Veiligheid bij NS Stations. “Je hebt te maken met veel reizigers, wisselende drukte en gebouwen die qua structuur enorm verschillen. De risico’s variëren van onbeheerde bagage tot brand, medische incidenten en zelfs grootschalige ontruimingen. Daar kun je alleen goed op inspelen met scenario’s die passen bij de specifieke locatie.”

Dat betekent dat elk station zijn eigen aanpak nodig heeft. Oudere, monumentale stations zijn vaak complexer om te ontruimen dan nieuwere locaties. “De monumentale stations zijn in een andere tijd gebouwd”, zegt Bert. “Die gebouwen hebben vaak veel in- en uitgangen, doorgangen en verschillende reizigersstromen. Daar kun je niet één generiek plan op loslaten. Je moet precies weten wie wat doet, welke routes wanneer open moeten en hoe je snel handelt.”

Via een Europese aanbesteding is hiervoor een partner gezocht. BHV.NL kwam daarbij als beste uit de bus, vertelt Bert. “Bij deze aanbesteding gaven hun duidelijke plan van aanpak, proactieve houding in combinatie met de prijs de doorslag. Er sprak kwaliteit en kennis uit. Ze lieten zien dat ze de complexiteit van onze werkomgeving begrepen en dat ze ons konden helpen om de plannen, trainingen en oefeningen praktisch te organiseren. Juist omdat de stations zo verschillend zijn, is dat essentieel.”

“En wat ook belangrijk was: we zochten een partij die meedenkt, ideeën aandraagt en de uitvoering strak organiseert”, vult hij aan. “Bij BHV.NL kregen we, ook op dat vlak, direct een goed gevoel.”

Een belangrijk onderdeel van de samenwerking zijn de eendaagse praktijkgerichte trainingen met scenario-oefeningen. Zo wordt geborgd dat medewerkers op hun eigen locatie weten hoe te handelen bij een incident. “In de ochtend wordt het BHV-plan doorgenomen en bekijken we samen het station”, zegt Bert. “In de middag zetten we kennis om in de praktijk. Dan simuleren we scenario’s die ook in het echt kunnen gebeuren. Alles draait dan om het goed uitvoeren van de eerste handelingen.”

De scenario’s verschillen sterk per locatie. Scenario’s die geoefend worden zijn bijvoorbeeld de ontruiming van een deel van het station, het uitvoeren van eerste hulp, of het reanimeren van een reiziger.

Het is belangrijk dat de oefeningen zo veel mogelijk buiten het zicht van reizigers plaatsvinden. “Reizigers mogen geen hinder ondervinden van de oefeningen, want de reiziger staat altijd op de eerste plaats. Dat vereist creativiteit, maar trainers houden daar goed rekening mee.”

De opbouw van de BHV-organisatie op de stations is anders dan in een standaard werkomgeving: de ontruimingsleider op het station en de Meldkamer NS is de spil in de communicatie. De Meldkamer NS staat in direct contact met brandweer, ambulance en politie. BHV’ers bellen dus niet rechtstreeks met de hulpdiensten, dit verloopt altijd via de Meldkamer NS.

“Bij een oefening wordt daarom altijd vooraf de meldkamer geïnformeerd”, zegt Bert. “In veel gevallen doet de Meldkamer NS actief mee, zodat de keten van alarmering en opvolging realistisch wordt geoefend. Voor elk station met een brandmeldinstallatie levert BHV.NL een calamiteitenkaart aan voor de Meldkamer zodat de procedures altijd helder zijn.”

De praktijktrainingen worden gecombineerd met e-learnings, ontwikkeld door BHV.NL. “Het is complex om alle medewerkers elk jaar een hele dag vrij te plannen”, legt Bert uit. “Daarom wisselen we het af: het ene jaar praktijktraining, het andere jaar e-learning. Dat werkt goed.”

BHV.NL werkt met een vaste groep trainers en één Klant Verantwoordelijke Trainer (KVT’er) die overkoepelend verantwoordelijk is voor alle stations. Er is maandelijks een operationeel overleg om de voortgang, beoordeling en knel- en verbeterpunten te bespreken. Elk kwartaal is er een strategisch BHV-overleg met NS Stations én de KVT’er is voorzitter van het BHV-overleg met de stationsmanagers van de vier grootste stations.

Ook organiseert BHV.NL herhalingstrainingen voor Hoofd BHV’ers en helpen ze bij het actualiseren van BHV-plannen van stations. “Stationsmanagers bekijken jaarlijks welke wijzigingen nodig zijn, bijvoorbeeld vanwege een verbouwing of andere aanpassingen, zoals op organisatorisch gebied”, legt Bert uit. “BHV.NL kijkt mee en adviseert. Eens per vier jaar doen ze daarnaast een uitgebreide risico-inventarisatie, waarbij hun trainers op de stations kijken waar de risico’s zitten. Dat wordt verwerkt in het BHV-plan. Zo blijft het ons plan, maar we optimaliseren met de expertise en inzichten van BHV.NL. De lijntjes zijn altijd kort.”

De samenwerking heeft zichtbare effecten. “We zijn tevreden. Door de vorm van oefenen en trainen weten medewerkers beter wat er van hen wordt verwacht, en scenario’s worden steeds realistischer”, zegt Bert. “De trainers kennen onze wereld, denken mee en stellen kritische vragen die ons aan het denken zetten: waarom doen we dit zo? Kan het eenvoudiger? Dat helpt ons om processen te verbeteren. Nieuwe ogen brengen nieuwe inzichten.”

De trainers beschikken bovendien over het Digitaal Veiligheidspaspoort. Dit betekent dat ze vooraf een veiligheidstraining hebben gevolgd. Dit is verplicht als er gewerkt wordt in of nabij het spoor, zodat ze volledig op de hoogte zijn van de procedures en risico’s op stations.”

Dankzij de samenwerking kunnen we de veiligheid op stations beter waarborgen. “Onze omgeving is dynamisch en uitdagend, maar met BHV.NL hebben we een partner die ons begrijpt en ondersteunt”, besluit Bert. “Dat geeft vertrouwen en dat voelen onze medewerkers én de reizigers. Samen werken we iedere dag aan optimale veiligheid op onze stations.”