De stabiele zijligging: niet moeilijk, wel van levensbelang

Zeker als BHV’er is er een kans dat je ooit iemand aantreft die bewusteloos is. Zie je iemand liggen, dan controleer je - nadat je je ervan verzekerd hebt dat jullie in veilige positie zijn - eerst de ademhaling. Dat doe je, wanneer het slachtoffer op de rug ligt, door te kijken, luisteren en voelen. Maak de luchtweg vrij met de kinlift. Ga met je wang boven de mond van het slachtoffer hangen, met een maximale afstand van ongeveer tien centimeter, en kijk in de richting van de borst-buik-overgang. Door te kijken, voelen en luisteren ga je na of er een normale ademhaling is. Is er geen normale ademhaling? Dan ga je over tot reanimatie. In beide gevallen bel je eerst 112 of het bedrijfsalarmnummer.

Ademt het slachtoffer wél normaal? Dan is de stabiele zijligging de beste vervolgstap. Tenzij je wervelletsel vermoedt; dan moet het slachtoffer in de positie blijven waarin je hem of haar aantreft. Verander je de positie, dan kan dit leiden tot ernstig letsel. Niettemin is het ook in dit geval belangrijk om te zorgen dat de luchtweg niet geblokkeerd raakt. Daarom controleer je elke minuut of de ademhaling nog normaal is.

Als het slachtoffer een vrouw is van wie je weet of kunt zien dat ze zwanger is, is er nóg iets waar je rekening mee moet houden. Een zwangere vrouw moet je namelijk altijd op haar linkerzijde in de stabiele zijligging leggen. Waarom? In de laatste maanden van de zwangerschap wordt de baarmoeder zo groot dat deze in rug- of rechterzijligging de onderste holle ader – ofwel de vena cava - afdrukt en daarmee de terugstroom van bloed naar het hart belemmert. Hierdoor kan het hart onvoldoende bloed rondpompen en komt de circulatie in gevaar. De vitale organen van moeder kunnen dan te weinig zuurstof krijgen, maar ook het ongeboren kind kan zuurstoftekort krijgen en hieraan overlijden.

Door de stabiele zijligging zorg je dat de luchtwegen vrij worden gehouden. Dat is belangrijk, want bij een bewusteloos slachtoffer kunnen de spieren in de keelholte verslappen. Daardoor kan de tong in de keel zakken en de ademweg worden geblokkeerd. En er is nog een ander risico: wanneer het slachtoffer moet braken, kan de maaginhoud in de luchtwegen en longen terechtkomen. Dat leidt tot verstikkingsgevaar.

Je hebt beoordeeld dat het het beste is om het slachtoffer in de stabiele zijligging te leggen. Dat is een relatief eenvoudige handeling die uit vijf stappen bestaat. Wij hebben een infographic gemaakt, waar je op een overzichterlijke manier ziet hoe je deze vijf stappen uitvoert.