Ontruimen in de zorg met minimale bezetting: hoe doe je dat veilig?

Volgens het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) moet elke organisatie voldoen aan de zogenaamde RSET (Required Safe Egress Time): de tijd die nodig is om een pand veilig te ontruimen. In de zorgsector staat deze rekensom continu onder druk. Waar een regulier kantoorpand binnen enkele minuten leeg is omdat iedereen zelfstandig naar buiten loopt, is dat bij een zorginstelling onmogelijk. Cliënten met dementie haken af of werken tegen, en bedlegerige en niet zelfredzame patiënten kunnen simpelweg nergens heen zonder hulpmiddelen.

Als de bezetting minimaal is, red je het niet met de traditionele instructie 'iedereen zo snel mogelijk naar de verzamelplaats buiten brengen'. Je moet de beschikbare tijd om veilig te vluchten vergroten.

Bij een acute onderbezetting is compartimentering je goed redmiddel. Moderne zorgpanden zijn opgedeeld in brand- en rookcompartimenten. Als er brand uitbreekt in kamer A, is het zaak om de cliënt uit die kamer te halen en de deur direct te sluiten. Vervolgens evacueer je de cliënten uit de omliggende kamers naar het naastgelegen compartiment achter de brandscheiding.

Zorg dat medewerkers getraind zijn in deze volgorde. Het doel bij een minimale bezetting is niet direct het pand verlaten, maar de cliënten zo snel mogelijk achter een dichte branddeur krijgen waar ze beschermd zijn tegen de echte moordenaar bij brand: giftige rook.

Een ander groot probleem bij onderbezetting in de zorg is het hoge verloop en de inzet van tijdelijk personeel of ZZP'ers. Als jouw ontruimingsplan leunt op die drie vaste medewerkers die toevallig de BHV-cursus hebben gevolgd, ontstaan er gevaarlijke gaten zodra zij er niet zijn.

De oplossing? Stap af van persoonsgebonden BHV-rollen en ga over op een taakgericht systeem. Zorg voor een centrale, direct grijpbare ontruimingskit met duidelijke, universele taakkaarten. Wie tijdens de calamiteit de kaart voert die taken uit. Of dat nu een vaste kracht is of een ZZP'er die er voor de tweede keer werkt; de instructies moeten zo simpel en visueel zijn dat iedereen ze direct snapt en uitvoert zonder te blokkeren. Zo kunnen zelf bezoekers en familieleden van cliënten helpen bij een ontruiming.

Veel zorginstellingen oefenen de ontruiming tijdens een geplande middag, wanneer er extra handjes en management aanwezig zijn. Dat geeft een vertekend, veilig gevoel. Wil je écht weten hoe veerkrachtig je organisatie is? Organiseer onaangekondigde, fase 3 ontruiming tijdens de randuren. Door te oefenen met de minimale bezetting van de nachtploeg, komen de knelpunten al snel bovendrijven.