Meldingsplicht bij een bedrijfsongeval: dit moet jij als werkgever doen

Een ernstig arbeidsongeval raakt je organisatie en is vaak een ingrijpende gebeurtenis. Je bent bezig met het slachtoffer, met collega’s, met emoties en met de vraag: wat moeten we nu regelen? En dan komt er nog iets bovenop, namelijk de registratieplicht en meldingsplicht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. BHV.NL ging in gesprek met Fabiola in 't Veen, projectmanager bij de Nederlandse Arbeidsinspectie over de meldplicht bij een arbeidsongeval. “Bedrijven denken dat ze een boete krijgen en dat we als een soort boeman langskomen om de hele organisatie op z’n kop zetten. Dat is niet zo. We zetten ons juist in om ongevallen in de toekomst te voorkomen.”
In dit artikel maakt Fabiola van de Nederlandse Arbeidsinspectie duidelijk wat je als werkgever moet doen na een bedrijfsongeval, hoe het proces na een melding bij de Arbeidsinspectie verloopt en waar organisaties het vaakst op vastlopen in dit proces. Dit is essentiële informatie die je als werkgever nodig hebt om te kunnen sturen op een veilige werkvloer, een preventief veiligheidsbeleid en goed werkgeverschap.

Verplichting werkgever

Dat je als werkgever verplicht bent arbeidsongevallen te melden, is bij de meeste wel bekend. Toch ziet Fabiola dat bedrijven niet altijd precies weten hoe het zit. “Ik hoor drie dingen het vaakst: de werkgever wist niet dat het gemeld moest worden en dacht dat intern registeren voldoende was. De werkgever kende niet alle voorwaarden, bijvoorbeeld wel dat melden verplicht is bij een ziekenhuisopname, maar niet dat dat ook voor blijvend letsel geldt. En er is angst voor boetes. Daardoor wordt het melden uitgesteld, terwijl dat juist de reden is dat je een boete kunt krijgen.”
We zoomen hieronder verder in op deze drie onderwerpen.

Wanneer ben je meldingsplichtig bij de arbeidsinspectie?

Fabiola: “De meldplicht geldt bij drie situaties: overlijden, ziekenhuisopname of blijvend letsel. Bij een dodelijk ongeval moet je direct de arbeidsinspectie bellen. Blijvende letsel of ziekenhuisopname kan ook later pas blijken. Dus stel: iemand krijgt een ongeval, gaat naar huis, en pas na een week komen er klachten en volgt opname. Vanaf dat moment geldt de meldplicht. Dan moet je binnen 24 uur melden.”

Bij bijna-ongevallen ligt het anders. Die zijn niet meldingsplichtig, maar ze zijn wél waardevol als signalen die je preventie sterker maken. “Als je bijna-ongevallen structureel registreert, bespreekt en opvolgt, pak je risico’s aan vóórdat ze leiden tot ziekenhuisopnames of blijvend letsel,” aldus Fabiola. “Twijfel je of het arbeidsongeval moet worden gemeld? Meld dan altijd het ongeval. De Nederlandse Arbeidsinspectie beoordeelt vervolgens of het ongeval meldingsplichtig is.”

Heb je nog geen formulier waarmee je ongevallen en bijna-ongevallen op het werk registreert? Wij hebben een beknopte variant opgezet die je direct gratis kunt downloaden en inzetten.

Hoe snel moet je melden bij de arbeidsinspectie?

Wettelijk gezien is dat direct. In de praktijk hanteert de Arbeidsinspectie een duidelijke richtlijn die organisaties helpt om realistisch te handelen. Fabiola: “Wij zeggen altijd: zorg eerst voor je slachtoffer, informeer hulpdiensten en familieleden, en zorg voor je personeel. Zij kunnen namelijk flink geschrokken zijn. Daarna kun je zo snel mogelijk melden. Wij houden 24 uur aan, zorg dat je binnen die tijd bij ons hebt gemeld.”

Krijg je een boete als je een bedrijfsongeval meldt?

Nee, meestal niet. Hier zijn veel bedrijven onnodig bang voor. “Sinds 2023 krijg je -in de regel- geen boete meer voor het ongeval. We vragen om een werkgeversrapportage met een verbeterplan. Het liefst zien we dat deze in samenwerking met medewerkers tot stand komt. Vervolgens controleren wij na een bepaalde periode of de verbeteringen zijn doorgevoerd. Je krijgt sowieso een boete als je niet of te laat meldt. En dat bedrag kan hoog oplopen. Meld bij twijfel dus altijd. Blijkt het ongeval niet meldingsplichtig te zijn, dan starten wij ook geen onderzoek. Daarnaast kun je een boete krijgen als je bijvoorbeeld geen RI&E hebt, want dat ben je als bedrijf verplicht.”

Tip: de preventiemedewerker (ook een verplichte rol binnen je bedrijfsnoodorganisatie) kan deze RI&E voor je opzetten of actualiseren, na het volgen van een cursus bij BHV.NL.

Welke gegevens heb je nodig om te melden?

Oké, het is dus helder wanneer je moet melden en dat je dat zo snel mogelijk moet doen. Maar welke informatie moet je dan precies doorgeven aan de Nederlandse Arbeidsinspectie? En wat als je nog niet alles helder hebt? “Een veelvoorkomende fout is wachten tot alles zeker is,” volgens Fabiola. “Soms weet je nog niet of iemand die met de ambulance mee is ook echt wordt opgenomen. Dan denken mensen: we wachten het wel even af, maar dan tikt de klok gewoon door. Voor het maken van een melding hebben we de volgende informatie nodig:
  • Hoeveel slachtoffers zijn er?
  • Waar is het gebeurd?
  • Een indicatie of het meldingsplichtig is.

Als je nog niet alle informatie compleet hebt, is het slim om toch alvast te melden. Ook als je twijfelt of het ongeval meldingsplichtig is. Je kunt telefonisch melden of via een digitaal formulier. Daarna bellen we vaak op met aanvullende vragen.”

Ze noemt daarbij een praktisch punt dat in de praktijk opvallend vaak misgaat. “We willen de locatie van het ongeval weten, niet de locatie van het hoofdkantoor. Dat gaat regelmatig mis. Ook is er onwetendheid over de privacywetgeving. Als werkgever mag je medische gegevens met ons delen, wij zijn vrijgesteld van de AVG in die zin dat wij die gegevens mogen verwerken voor ons toezicht. Natuurlijk zorgen wij dat die gegevens veilig zijn bij ons.”

Wie mag een bedrijfsongeval melden?

Fabiola: “Iedereen die weet heeft van een arbeidsongeval kan een melding doen. Dat kan het slachtoffer zijn, een collega, een bewoner, de politie.” Komt de melding later binnen en kan er door tijdsverloop minder goed onderzoek worden gedaan, dan kan dat juist zwaarder uitpakken. Haar advies blijft daarom simpel: “Neem als werkgever de regie, meld op tijd en leg feiten vast, zodat je kunt laten zien dat je leert en herhaling voorkomt.”

Is een meldproces verplicht?

Een meldprotocol is niet verplicht, maar tijdig melden wél. Het is dus verstandig dit goed in te regelen en daarbij niet te veel op één persoon te leunen. Fabiola: “Vaak is het de HR-medewerker die meldt. Maar deze persoon is ook weleens vrij of thuis aan het werk. Dan blijft het liggen en zijn die 24 uur zo om. Daarom is mijn advies om een protocol te maken en voor achtervang te zorgen. Zorg dat ook buiten kantoortijd iemand kan handelen.” Dit is een ideale taak voor BHV’ers, want er is altijd een BHV’er op de werkvloer aanwezig. Bovendien zijn zij vaak als eerst ter plaatse bij een ongeval en goed op de hoogte van de situatie.

Dus wat werkt er in de praktijk?
  • Zorg voor een vaste melder en altijd achtervang
  • Leg vast wie registreert of meldt, wie communiceert, etc.
  • Zorg dat BHV, leidinggevenden en HR dezelfde route kennen
  • Oefen het proces, niet alleen de BHV-handelingen

Een bedrijfsongeval, en dan?

In de eerste uren na een bedrijfsongeval wil je als organisatie regie kunnen pakken en de rust bewaren. Dat lukt alleen als je een vaste procedure hebt. Het is aan te raden deze informatie mee te nemen in afdelingsoverleggen en in de onboarding, zodat iedereen binnen het bedrijf op de hoogte is. Fabiola: “Zoals eerder gezegd, zorg eerst voor het slachtoffer. Dat is het allerbelangrijkste. Zorg dat er hulp komt. En zorg ook voor je personeel. Want een ongeval doet iets met iedereen die het ziet of meemaakt.”

Tegelijk is er een tweede spoor dat je meteen moet opstarten: het veiligstellen en voorkomen van vervolggevaar. Ondanks de hectiek. “Probeer de situatie waar mogelijk onveranderd te houden. Dan kunnen wij onderzoeken wat er is gebeurd. En daarmee stel je ook meteen het bewijs veilig. Want sommige dingen verdwijnen. Iemand gaat alvast opruimen, een collega gaat weer aan het werk met de machine of de camerabeelden worden automatisch overschreven. Terwijl je die informatie later nodig hebt om te leren en maatregelen te bepalen. Maak daarom zo snel mogelijk foto’s, vraag een getuige om te blijven en laat iemand direct opschrijven wat er is gebeurd.”

Onderstaand stappenplan helpt je om de eerste uren na een arbeidsongeval strak te organiseren:
  • Verleen hulp en schakel hulpdiensten in
  • Zorg voor rust en afscherming op de locatie
  • Voorkom vervolggevaar en stop werkzaamheden waar direct risico zit
  • Houd de locatie en situatie zo veel mogelijk intact
  • Stel bewijs veilig dat snel verdwijnt, zoals camerabeelden en verse herinneringen
  • Start de juiste route: intern registreren of melden bij de Arbeidsinspectie

Bij het laatste punt benoemen we ook bewust ‘intern registreren’. Als een arbeidsongeval niet meldingsplichtig is, kun je als bedrijf namelijk verplicht zijn om dit intern te registreren. Dit is het geval als het slachtoffer drie of meer dagen verzuimdagen opneemt. Tip: gebruik ons voorbeeldformulier. Dit kun je zo gebruiken of je past het aan naar je eigen organisatie.

Hoe verloopt het proces na het melden van een arbeidsongeval?

De arbeidsinspecteur komt ter plaatste om zich een goed beeld te kunnen vormen van het ongeval. De inspecteur zal ook betrokkenen en getuigen horen. “Wij bezoeken de organisatie zo snel mogelijk. Ter plekke legt de inspecteur uit wat hij gaat doen. Hij of zij maakt foto’s, hoort betrokkenen en verzamelt bewijs. Daarna bepalen we of er een werkgeversrapportage wordt uitgevraagd. Dat is meestal wel het geval.”

Die werkgeversrapportage is sinds 2023 een belangrijk onderdeel van de werkwijze ongevalsonderzoek. “Werkgevers doen dan zélf onderzoek doen en formuleren verbeterpunten. En daar moeten ook maatregelen in zitten die bijdragen aan het voorkomen van ongevallen. Wij toetsen die rapportage aan de hand van wat wij zelf hebben onderzocht en wat we terugzien van het verbeterplan op de werkvloer. Met deze aanpak verschuift de focus van handhaven, naar leren en voorkomen. We merken dat onze werkwijze een positief effect heeft, onder andere omdat het veiligheidsbewustzijn in een organisatie toeneemt.” In dit onderzoeksrapport kun je lezen over ervaringen van werkgevers en slachtoffers.

Is het melden van een arbeidsongeval schadelijk voor mijn bedrijf?

De angst voor consequenties is begrijpelijk, geeft Fabiola aan. “Organisaties zijn bang voor reputatieschade of op een zwarte lijst te komen. Ze hebben een vertekend beeld van de Inspectie: we komen als een boze boeman binnen en zetten het bedrijf op zijn kop. Dat is absoluut niet het geval. Allereerst bestaat er geen zwarte lijst. Bovendien communiceren wij geen bedrijfsnamen, dus maken we niets openbaar. Als we in het bedrijf rondlopen geven we tips en beperken ons tot het ongeval. We leggen een deel van de werkzaamheden of een machine alleen stil als er direct gevaar is. Als dat is opgelost, kan het werk gewoon weer door.”

Leren van ongevallen

Fabiola ziet dat bij veel organisaties na een ongeval meteen de grote vraag leeft: wie heeft schuld? “Vaak kijkt men meteen naar wat het slachtoffer verkeerd heeft gedaan. Maar dat is minder belangrijk, je moet verder kijken. Hoe zit het met het proces, het toezicht en de instructie? Wat is er aan het ongeval vooraf gegaan? Misschien is die persoon nooit aangesproken op onveilig gedrag, waren de persoonlijke beschermingsmiddelen niet in orde of de instructies niet helder. Door dat te onderzoeken, kun je leren en ongevallen in de toekomst voorkomen.”

Ze koppelt dat ook aan goed werkgeverschap. “Een werkgever moet ervan uitgaan dat binnen procedures en veiligheidsmaatregelen iemand een fout kan maken. Daar moet je rekening mee houden. Dan organiseer je je werk zo dat één fout niet meteen leidt tot ernstig letsel. En dan pak je na een incident de verantwoordelijkheid om te verbeteren, niet om af te rekenen.” Via de website Zelfinspectie.nl van de Arbeidsinspectie kun je eenvoudig toetsen of je alle benodigde punten hebt opgenomen in je rapportage. Vervolgens krijg je een lijst met verbeterpunten.

Advies vanuit BHV.NL

Het verhaal van Fabiola is helder: een onderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie is geen eindpunt van een melding, maar een startpunt. Het is de kans om de veiligheid op de werkvloer te vergroten. Daarom loont het om na een incident door te pakken op structurele preventie en een gedegen veiligheidsbeleid. Ronald Wolsing adviseert organisaties over veiligheid, hij verzorgt masterclasses en traint aansturende veiligheidsrollen, zoals Hoofd BHV, basis veiligheidskundigen en preventiemedewerkers. Daarnaast is hij specialist in crisismanagement: het voorbereiden en oefenen van crisisteams en het trainen van bedrijfsnoodorganisaties. Ronald ziet een duidelijk patroon bij organisaties die écht leren van een arbeidsongeval: zij regelen niet alleen wat nu nodig is, maar vooral wat morgen beter moet.

Dit vind je wellicht ook interessant

Je kennis over veiligheid bijhouden?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang praktische tips, het laatste nieuws en actuele inzichten over bedrijfsveiligheid. Je ontvangt maximaal 6 nieuwsbrieven per jaar.