Aantoonbaar veilig ontruimen in de zorg

Zorginstellingen dragen een grote verantwoordelijkheid als het gaat om brandveiligheid. Cliënten en patiënten zijn vaak (deels) verminderd zelfredzaam en kunnen bij brand niet altijd zelfstandig vluchten. Daarom is het niet langer voldoende om alleen te veronderstellen dat ontruiming goed verloopt: zorginstellingen moeten aantoonbaar maken dat zij bij brand op tijd en veilig kunnen ontruimen.

Sinds de invoering van de Omgevingswet en het Besluit bouwwerken en leefomgeving (Bbl) ligt de nadruk sterker op deze aantoonbaarheid. Het bevoegd gezag houdt toezicht op de naleving. Daarbij wordt vaak samengewerkt met de veiligheidsregio en de brandweer, die adviseren en controleren of de brandveiligheidsmaatregelen in gebouwen én de organisatie rondom ontruiming in de praktijk effectief zijn. Dat betekent dat organisaties vaker moeten kunnen uitleggen én aantonen dat hun gebouw, installaties en organisatie samen zorgen voor een veilige ontruiming.

Wat is de WARB systematiek?

Bij brand of ontruiming in de zorg draait alles om tijd. Hoe snel komt rook vrij? Hoeveel tijd is er om cliënten veilig te verplaatsen? En zijn zorgmedewerkers hier voldoende op voorbereid? Binnen BHV en brandveiligheid wordt dit vaak uitgelegd met de begrippen ASET en RSET. Het WARB-principe (Waarschuwen, Assisteren, Redden, Bedlegerig) sluit hier naadloos op aan en helpt zorgmedewerkers om in die beperkte tijd de juiste keuzes te maken. Bij BHV.NL vertalen we deze theorie naar praktische, haalbare handelingen voor de zorg.

Lees hier meer over de WARB systematiek >>

Wat zijn RSET en ASET?

RSET – Required Safe Egress Time

De RSET bestaat uit meerdere tijdscomponenten:

Detectietijd: Tijd vanaf het ontstaan van brand tot detectie. Automatische branddetectie: ± 30 seconden
Alarmeringstijd: Tijd tussen detectie en daadwerkelijke alarmering van BHV’ers/ontruimers. Doormelding + interne alarmering: ± 30 seconden
Reactietijd (pre-movement time): Tijd die BHV’ers nodig hebben om de situatie te beoordelen, taken te verdelen en te starten met handelen. Getrainde BHV’ers: ± 2 minuten. Onvoldoende getrainde of onbekende ontruimers: 4–5 minuten of langer
Ontruimingstijd / verplaatsingstijd: Afhankelijk van:
- Aantal cliënten
- Mate van zelfredzaamheid
- Aantal beschikbare BHV’ers/ontruimers
- Hulpmiddelen (bedden, rolstoelen, evacuatiedoeken)
- Duidelijke rolverdeling en leiding

Dit laat zien hoe groot de invloed van opleiding, oefenfrequentie, personele bezetting en organisatie is op de RSET.

ASET – Available Safe Egress Time
De ASET wordt bepaald door het moment waarop de omstandigheden onveilig worden. Belangrijke variabelen zijn:

Ontwikkeling van rook
Brandlast en brandgroei
Compartimentering
Brand- en rookwerendheid van scheidingen
Aanwezigheid van rookbeheersing

Zonder training of met lagere personele bezetting kan de RSET snel groter worden dan de ASET.

Case 1

Verpleeghuis/dementiezorg

Situatie

Afdeling met 24 bewoners met dementie
Beperkte zelfredzaamheid, verhoogde kans op onrust of paniek
Nachtbezetting: 2 BHV’ers/ontruimers
Horizontale ontruiming naar aangrenzend compartiment

RSET – belangrijke variabelen

Detectie & alarmering: 1 minuut
Reactietijd BHV’ers (rust creëren, bewoners begeleiden): 3 minuten
Ontruiming/verplaatsing (meerdere rondes, weerstand bewoners): 12 minuten

Totale RSET: ± 16 minuten

ASET – beïnvloedende factoren

Compartimentering 30 minuten
Rookverspreiding beperkt

ASET: ± 20 minuten

Risico & aandachtspunt
De marge is klein. Extra training in omgaan met onrust, duidelijke rolverdeling en voldoende BHV’ers in de nacht zijn cruciaal om de RSET beheersbaar te houden.

Case 2

Gehandicaptenzorg intramuraal

Situatie

Woonlocatie met 12 cliënten met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking
Enkele rolstoelgebonden cliënten
4 BHV’ers/ontruimers aanwezig
Gebruik van hulpmiddelen (rolstoelen, evacuatiedoeken)

RSET – belangrijke variabelen

Detectie & alarmering: 1 minuut
Reactietijd BHV’ers: 2 minuten
Ontruiming/verplaatsing (hulpmiddelen, fysieke ondersteuning): 12 minuten

Totale RSET: ± 15 minuten

ASET – beïnvloedende factoren

Goede compartimentering
Rookwerende deuren met automatische sluiting

ASET: ± 20 minuten

Risico & aandachtspunt
Onvoldoende geoefend zijn met hulpmiddelen of te weinig BHV’ers per dienst vergroot direct de RSET. Regelmatig oefenen is essentieel.

Case 3

Ziekenhuisafdeling

Situatie

Verpleegafdeling met 30 patiënten
Mix van zelfredzame en niet-zelfredzame patiënten
6 BHV’ers/ontruimers + ondersteuning door zorgpersoneel
Voornamelijk horizontale ontruiming

RSET – belangrijke variabelen

Detectie & alarmering: 1 minuut
Reactietijd (afstemming, triage, medische continuïteit): 2–3 minuten
Ontruiming/verplaatsing (bedden, medische apparatuur): 9 minuten

Totale RSET: ± 13–14 minuten

ASET – beïnvloedende factoren

Hoog niveau van compartimentering
Actieve rookbeheersing

ASET: ± 30 minuten

Risico & aandachtspunt
Complexiteit zit vooral in afstemming en medische zorg tijdens ontruiming. Duidelijke scenario’s en geoefende BHV’ers/ontruimers maken hier het verschil.

Het belang van ontruimen én het kunnen aantonen

Het Bbl vraagt niet alleen om maatregelen op papier, maar om aantoonbare veiligheid. Toezichthouders kijken niet alleen naar bouwkundige voorzieningen, maar ook naar:

De organisatie van de BHV
De aanwezigheid en inzetbaarheid van BHV’ers
Opleiding, training en oefenfrequentie
Realistische ontruimingsscenario’s

Een ontruiming die op papier klopt, maar in de praktijk niet haalbaar is, voldoet niet.

BHV.NL als deskundig partner
Het verkorten van de RSET en het optimaal benutten van de ASET vraagt om meer dan bouwkundige maatregelen alleen. De mens en de organisatie spelen een doorslaggevende rol. Werkgevers zijn verplicht om er alles aan te doen wat redelijkerwijs nodig is om medewerkers, cliënten en aanwezigen te beschermen, ook bij brand.

Oplossingen waar wij mee kunnen denken:

(Her)opleiden van voldoende BHV’ers, afgestemd op de zorgfunctie en bezetting per dienst
Opleiden van ontruimers met een duidelijke, afgebakende rol bij evacuatie
Realistisch oefenen van ontruimingsscenario’s, inclusief horizontale ontruiming en nachtbezetting
Workshops en instructies voor externen, zoals familieleden, vrijwilligers of begeleiders die regelmatig aanwezig zijn
Advies over rolverdeling, taken en leiding tijdens ontruiming
Bewustwording: iedereen weet wat hij of zij moet doen en wat juist niet

Zo helpen wij organisaties hun RSET aantoonbaar te beheersen, voldoen aan wet- en regelgeving én invulling te geven aan hun zorgplicht.

Adviesgesprek aanvragen

Offerte aanvragen

Lees meer

De WARB systematiek voor veilig ontruimen in de zorg
Vergoeding EHBO cursus door zorgverzekering
Wil je een EHBO of reanimatiecursus gaan volgen dan kan het zijn dat jouw zorgverzekeraar de kosten van jouw cursus (gedeeltelijk) vergoedt. Om in aanmerking te komen voor een vergoeding heb je sowieso een aanvullende verzekering nodig, want vanuit de basisverzekering worden EHBO-cursussen niet vergoed.
BHV voor leerlingen en studenten
Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor medewerkers, maar ook voor studenten die in het gebouw aanwezig zijn. Het betrekken van deze groep bij de BHV is een uitdaging. Hoe zorg je dat iedereen weet wat te doen bij een calamiteit? Een praktisch stappenplan en checklist vind je terug in dit artikel. Zo betrek je iedereen bij de BHV.
Download het magazine: alles wat je wilde weten over bedrijfsveiligheid
Speciaal voor de Dag van de BHV hebben we een inspirerend digitaal magazine gemaakt: Alles wat je wilde weten over bedrijfsveiligheid. Dit gratis magazine is een ode aan de everyday heroes: de BHV'ers die zich inzetten voor een veilige werkomgeving. Of je nu zelf BHV’er bent, verantwoordelijk bent voor bedrijfsveiligheid of gewoon benieuwd bent hoe je jouw organisatie veiliger maakt, dit magazine staat vol verhalen, inzichten en praktische tips.
Toolkit om nieuwe BHV'ers te werven
Het werven van nieuwe BHV’ers kan in de praktijk best een uitdaging zijn. Medewerkers twijfelen vaak of de rol wel bij hen past, of vinden het spannend om de verantwoordelijkheid aan te gaan. Terwijl BHV’ers onmisbaar zijn om de veiligheid binnen je organisatie te waarborgen. Om bedrijven hierbij te ondersteunen, hebben we een complete BHV-wervingskit ontwikkeld. Deze kit bevat handige tips, kant-en-klare communicatiemiddelen en inspirerende voorbeelden die je direct kunt inzetten om collega’s enthousiast te maken voor de rol van BHV’er.
BHV kennis en vaardigheden up-to-date: zo blijf je scherp in noodsituaties
Als BHV’er draag je een grote verantwoordelijkheid. Je weet te handelen bij brand, begeleidt een ontruiming en verleent eerste hulp wanneer dat nodig is. Je staat niet alleen in voor je eigen veiligheid, maar ook voor die van collega’s en bezoekers. Het is daarom essentieel om je kennis en vaardigheden jaarlijks bij te houden en te oefenen.
Veiligheid in de kinderopvang
In de kinderopvang staat veiligheid voorop. Kinderen zijn kwetsbaar en hebben een omgeving nodig waarin ze zich kunnen ontwikkelen, spelen én leren, zonder dat er risico’s zijn voor hun gezondheid of welzijn. Of het nu gaat om kinderdagverblijven, peuterspeelzalen of buitenschoolse opvang, medewerkers spelen een cruciale rol in het creëren van een veilige omgeving.
Zo kwam de vernieuwde BHV-herhalingscursus tot stand
Een BHV-herhalingscursus volgen. Misschien denk je aan dezelfde oefeningen en dezelfde theorie van vorig jaar. Maar niets is minder waar. Vanaf september is het programma van de BHV herhalingscursus volledig vernieuwd.
EHBO in de sport: waarom het belangrijk is voor sportclubs en trainers
Sporten brengt veel voordelen met zich mee, maar helaas ook risico’s. Of het nu gaat om een blessure tijdens het voetballen, een verstuiking bij het hardlopen of een andere onverwachte gebeurtenis: blessures komen vaak voor in de sportwereld. Hoe zorg je er voor dat je met zekerheid kan handelen?