Van normdenken naar risicodenken: een andere kijk op (brand)veiligheid

Raphaël Gallis, lid van de adviesraad van BHV.NL, is zelfstandig veiligheidskundig adviseur, gespecialiseerd in organisatorische aspecten van brandveiligheid en eigenaar van Stata Mater Advies. Raphaël Gallis is een groot voorstander van het risicodenken. In dit artikel legt hij uit waarom.
 
Elk bedrijf in Nederland moet volgens de Arbowet adequaat kunnen reageren op calamiteiten en noodsituaties. Traditioneel wordt uitgegaan van bouwkundige en installatietechnische maatregelen en een BHV voor de ‘restrisico’s’. De scope van de wetgever is: het in veiligheid brengen van personen. Veel bedrijven nemen deze scope over. Maar bovenop de wettelijke verplichtingen (het in veiligheid brengen van personen) is het wellicht goed vanuit bedrijfseconomisch perspectief te kijken naar de risico’s voor de bedrijfsvoering: wat is er nodig om de schade (aan mensen, machinepark, gebouwen, voorraden etc.) zo veel mogelijk te voorkomen, en als er toch iets gebeurt deze schade te beperken en ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk weer up and running bent?

Van normdenken naar risicodenken: een andere kijk op (brand)veiligheid

Die omslag vraagt om een andere manier van denken: van normdenken (wat zegt de wet en hoe voldoe ik daaraan?) naar risicodenken (wat is mijn ambitieniveau en wat betekent dat voor mijn organisatie?) Hierbij zijn drie zaken essentieel:
 

1. Stel het ambitieniveau vast

De directie zal het ambitieniveau moeten vaststellen. Want dat bepaalt welke maatregelen je moet nemen, en de investeringen die daaraan verbonden zijn. Als je ambitie is dat je ‘24/7 optimale zorg verleent aan alle bewoners’, betekent dat o.a. dat de personeelsbezetting in de nacht niet minimaal kan zijn, de utiliteitsvoorzieningen nooit mogen uitvallen en dat het zwaartepunt moet liggen op brandpreventie en niet op blussen. Het is een prachtige ambitie, maar realiseer je wel wat ervoor nodig is om hem te bereiken. En realiseer je ook dat je je ambitie niet kunt communiceren als je hem niet kunt waarmaken. Niets zo kwalijk als beloftes die niet nagekomen kunnen worden, zeker als het over veiligheid gaat.
 

2. Bepaal het maximaal aanvaardbare verlies

Een zorgcentrum met niet-zelfredzame bewoners heeft op basis van de risicoanalyse een nieuw, realistisch ambitieniveau geformuleerd: ‘Bij een brand mag er maximaal één cliëntenkamer verloren gaan (en dus is daarmee het maximaal aanvaardbare verlies twee bewoners)’¹. Dit klinkt hard, maar het is – helaas – wel reëel. En te rechtvaardigen: een flash over vindt tegenwoordig in drie tot vijf minuten plaats, dus als de interne hulpverleners arriveren, is er in die kamer al zo veel (giftige) rook ontstaan dat de kans op overleven minimaal is. Als zij een deur openen, komt de gang vol te staan met rook, waardoor het in veiligheid brengen van de andere cliënten in gevaar kan komen. 

Dat de directie een maximaal aanvaardbaar verlies heeft bepaald, wil natuurlijk niet zeggen dat ze geen maatregelen meer neemt om de risico’s zo klein mogelijk te houden. Integendeel: om het risico op brand te reduceren heeft de instelling aanvullende maatregelen doorgevoerd: zo hebben ze het meubilair dat de cliënten hebben meegenomen geïmpregneerd, watermist en totale detectie aangelegd en alle oude tv’s vervangen door lcd-schermen.
 

3. Voer een risicoanalyse uit

Heb je je ambitieniveau bepaald, dan is het belangrijk het proces van risicoanalyse goed te doorlopen. Het kan zijn dat er in jouw organisatie al ooit een risicoanalyse is uitgevoerd, bijvoorbeeld voor een RI&E. Gebruik die dan als uitgangspunt. Maar beperk je niet tot wat in de Arbowet staat, namelijk ‘het verlenen van levensreddende eerste hulp en het in veiligheid brengen van personen’. Denk breder: stel niet alleen vast dát er brand kan ontstaan, maar ook hoe groot die kan en maximaal mag worden, en wat daarvan de gevolgen kunnen zijn. Leg niet alleen vast welke gevolgen stroomuitval heeft maar ook na hoeveel tijd je er echt last van krijgt en hoe erg dat dan is: welke bedrijfsprocessen vallen uit en hoe essentieel zijn die voor de continuïteit van de bedrijfsvoering?
 
Nog wat voorbeelden: de maatwerkapparatuur die jullie gebruiken in het laboratorium is verzekerd tegen brand. Maar heb je er ook over nagedacht dat het maanden kan duren voor die apparatuur vervangen is? Al die tijd liggen de onderzoeken stil. Kun je je dat veroorloven? Heeft de subsidiegever daar na een half jaar nog begrip voor?
In een fabriek is een productiestraat onbruikbaar geworden door wateroverlast. Je bent goed verzekerd, dus het geld krijg je terug. Maar hoe lang moet en kun je daarop wachten? Want als het te lang duurt, gaan je klanten naar de concurrent. En zie ze dan nog maar eens terug te krijgen. Heb je ook deze risico’s meegenomen?
 
Dit soort risicoanalyses leiden uiteindelijk tot maatgevende scenario’s. En die leiden weer tot een optimale mix van bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen waaronder een optimale BNO (bedrijfsnoodorganisatie) en BHV (bedrijfshulpverlening).

Zo maak jij de stap van normdenken naar risicodenken

  • Heb jij een veiligheidsambitie geformuleerd?
  • Weet je echt zeker dat je die kunt waarmaken?
  • Heb je een risicoanalyse gemaakt?
  • Weet je welke maatregelen je moet nemen om die ambitie te verwezenlijken? Qua bezetting? Qua bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen? En dus qua kosten?
  • Wegen die op tegen de risico’s die je loopt?

Meer weten?

Het zijn lastige vragen, zeker als het om mensenlevens kan gaan, maar wel vragen waar je als directie een antwoord op moet hebben. Wij kunnen je hierbij helpen. Bij BHV.NL kun je terecht voor deskundig advies conform de NEN8112-norm. We helpen je graag bij het opstellen van bijvoorbeeld een Risico-Inventarisatie & Evaluatie, een bedrijfsnoodplan en/of ontruimingsplan.

Lees meer

  • Veilig werken in de kou
    Veilig werken in de kou
    De winter is eindelijk aangebroken. ​Werk jij in de buitenlucht of op een (te) koude werkplek? Dan kan de kou invloed hebben op jouw prestaties. Werken in de kou kan zorgen voor onderkoeling of bevriezing. Je krijgt zere vingers of tenen of wordt er zelfs ziek door. Belangrijk dus om de juiste kleding te dragen en maatregelen te nemen!
  • Hoe richt je een effectieve bedrijfsnoodorganisatie in? (en de bijbehorende rollen)
    Hoe richt je een effectieve bedrijfsnoodorganisatie in? (en de bijbehorende rollen)
    Lees alles over het belang van een goede bedrijfsnoodorganisatie en hoe je deze effectief inricht voor jouw bedrijf.
  • Wat doet een Crisis Management Team?
    Wat doet een Crisis Management Team?
    Zorg voor overzicht en effectieve communicatie tijdens een crisis of calamiteit in jouw organisatie.
  • Wat doet een preventiemedewerker?
    Wat doet een preventiemedewerker?
    Zorg voor optimale veiligheid en arbeidsomstandigheden en voorkom bedrijfsongevallen in jouw organisatie als Preventiemedewerker.
  • Wat doet een Hoofd BHV?
    Wat doet een Hoofd BHV?
    Als Hoofd BHV ben je hét aanspreekpunt als het gaat over bedrijfsveiligheid en weet je alle ins en outs van een goede bedrijfsnoodorganisatie.
  • Wat doet een coördinator BHV?
    Wat doet een coördinator BHV?
    Samen met het Hoofd BHV draag je de verantwoordelijkheid voor een goed gecoördineerde en operationele bedrijfshulpverlening in jouw organisatie.
  • Wat doet een ploegleider BHV?
    Wat doet een ploegleider BHV?
    Neem de operationele leiding bij een calamiteit in je bedrijf en zorg dat BHV’ers hun werk veilig kunnen doen als Ploegleider BHV.
  • Wat doet een bedrijfshulpverlener (BHV'er)?
    Wat doet een bedrijfshulpverlener (BHV'er)?
    Help slachtoffers, bestrijd een eventuele brand en breng medewerkers in veiligheid in noodsituaties. Word jij bedrijfshulpverlener in jouw organisatie?
  • Wat doet een EHBO’er?
    Wat doet een EHBO’er?

info@bhv.nl

024 373 09 77
Bel ons terug
.
BHV.NL maakt gebruik van cookies om het bezoek aan onze website gemakkelijk te maken. Daarnaast vind je sneller wat je zoekt en bieden we jou relevante informatie. Door op 'OK' te klikken ga je hiermee akkoord. Klik hier voor de instellingen, meer informatie en onze privacyverklaring.
Cookies uitschakelen