Van normdenken naar risicodenken: een andere kijk op (brand)veiligheid

Raphaël Gallis, lid van de adviesraad van BHV.NL, is zelfstandig veiligheidskundig adviseur, gespecialiseerd in organisatorische aspecten van brandveiligheid en eigenaar van Stata Mater Advies. Raphaël Gallis is een groot voorstander van het risicodenken. In dit artikel legt hij uit waarom.
 
Elk bedrijf in Nederland moet volgens de Arbowet adequaat kunnen reageren op calamiteiten en noodsituaties. Traditioneel wordt uitgegaan van bouwkundige en installatietechnische maatregelen en een BHV voor de ‘restrisico’s’. De scope van de wetgever is: het in veiligheid brengen van personen. Veel bedrijven nemen deze scope over. Maar bovenop de wettelijke verplichtingen (het in veiligheid brengen van personen) is het wellicht goed vanuit bedrijfseconomisch perspectief te kijken naar de risico’s voor de bedrijfsvoering: wat is er nodig om de schade (aan mensen, machinepark, gebouwen, voorraden etc.) zo veel mogelijk te voorkomen, en als er toch iets gebeurt deze schade te beperken en ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk weer up and running bent?

Van normdenken naar risicodenken: een andere kijk op (brand)veiligheid

Die omslag vraagt om een andere manier van denken: van normdenken (wat zegt de wet en hoe voldoe ik daaraan?) naar risicodenken (wat is mijn ambitieniveau en wat betekent dat voor mijn organisatie?) Hierbij zijn drie zaken essentieel:
 

1. Stel het ambitieniveau vast

De directie zal het ambitieniveau moeten vaststellen. Want dat bepaalt welke maatregelen je moet nemen, en de investeringen die daaraan verbonden zijn. Als je ambitie is dat je ‘24/7 optimale zorg verleent aan alle bewoners’, betekent dat o.a. dat de personeelsbezetting in de nacht niet minimaal kan zijn, de utiliteitsvoorzieningen nooit mogen uitvallen en dat het zwaartepunt moet liggen op brandpreventie en niet op blussen. Het is een prachtige ambitie, maar realiseer je wel wat ervoor nodig is om hem te bereiken. En realiseer je ook dat je je ambitie niet kunt communiceren als je hem niet kunt waarmaken. Niets zo kwalijk als beloftes die niet nagekomen kunnen worden, zeker als het over veiligheid gaat.
 

2. Bepaal het maximaal aanvaardbare verlies

Een zorgcentrum met niet-zelfredzame bewoners heeft op basis van de risicoanalyse een nieuw, realistisch ambitieniveau geformuleerd: ‘Bij een brand mag er maximaal één cliëntenkamer verloren gaan (en dus is daarmee het maximaal aanvaardbare verlies twee bewoners)’¹. Dit klinkt hard, maar het is – helaas – wel reëel. En te rechtvaardigen: een flash over vindt tegenwoordig in drie tot vijf minuten plaats, dus als de interne hulpverleners arriveren, is er in die kamer al zo veel (giftige) rook ontstaan dat de kans op overleven minimaal is. Als zij een deur openen, komt de gang vol te staan met rook, waardoor het in veiligheid brengen van de andere cliënten in gevaar kan komen. 

Dat de directie een maximaal aanvaardbaar verlies heeft bepaald, wil natuurlijk niet zeggen dat ze geen maatregelen meer neemt om de risico’s zo klein mogelijk te houden. Integendeel: om het risico op brand te reduceren heeft de instelling aanvullende maatregelen doorgevoerd: zo hebben ze het meubilair dat de cliënten hebben meegenomen geïmpregneerd, watermist en totale detectie aangelegd en alle oude tv’s vervangen door lcd-schermen.
 

3. Voer een risicoanalyse uit

Heb je je ambitieniveau bepaald, dan is het belangrijk het proces van risicoanalyse goed te doorlopen. Het kan zijn dat er in jouw organisatie al ooit een risicoanalyse is uitgevoerd, bijvoorbeeld voor een RI&E. Gebruik die dan als uitgangspunt. Maar beperk je niet tot wat in de Arbowet staat, namelijk ‘het verlenen van levensreddende eerste hulp en het in veiligheid brengen van personen’. Denk breder: stel niet alleen vast dát er brand kan ontstaan, maar ook hoe groot die kan en maximaal mag worden, en wat daarvan de gevolgen kunnen zijn. Leg niet alleen vast welke gevolgen stroomuitval heeft maar ook na hoeveel tijd je er echt last van krijgt en hoe erg dat dan is: welke bedrijfsprocessen vallen uit en hoe essentieel zijn die voor de continuïteit van de bedrijfsvoering?
 
Nog wat voorbeelden: de maatwerkapparatuur die jullie gebruiken in het laboratorium is verzekerd tegen brand. Maar heb je er ook over nagedacht dat het maanden kan duren voor die apparatuur vervangen is? Al die tijd liggen de onderzoeken stil. Kun je je dat veroorloven? Heeft de subsidiegever daar na een half jaar nog begrip voor?
In een fabriek is een productiestraat onbruikbaar geworden door wateroverlast. Je bent goed verzekerd, dus het geld krijg je terug. Maar hoe lang moet en kun je daarop wachten? Want als het te lang duurt, gaan je klanten naar de concurrent. En zie ze dan nog maar eens terug te krijgen. Heb je ook deze risico’s meegenomen?
 
Dit soort risicoanalyses leiden uiteindelijk tot maatgevende scenario’s. En die leiden weer tot een optimale mix van bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen waaronder een optimale BNO (bedrijfsnoodorganisatie) en BHV (bedrijfshulpverlening).

Zo maak jij de stap van normdenken naar risicodenken

  • Heb jij een veiligheidsambitie geformuleerd?
  • Weet je echt zeker dat je die kunt waarmaken?
  • Heb je een risicoanalyse gemaakt?
  • Weet je welke maatregelen je moet nemen om die ambitie te verwezenlijken? Qua bezetting? Qua bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maatregelen? En dus qua kosten?
  • Wegen die op tegen de risico’s die je loopt?

Meer weten?

Het zijn lastige vragen, zeker als het om mensenlevens kan gaan, maar wel vragen waar je als directie een antwoord op moet hebben. Wij kunnen je hierbij helpen. Bij BHV.NL kun je terecht voor deskundig advies conform de NEN8112-norm. We helpen je graag bij het opstellen van bijvoorbeeld een Risico-Inventarisatie & Evaluatie, een bedrijfsnoodplan en/of ontruimingsplan.

Lees meer

  • Aangescherpte richtlijnen reanimatie en hulpverlening tijdens de Corona COVID-19 pandemie
    Aangescherpte richtlijnen reanimatie en hulpverlening tijdens de Corona COVID-19 pandemie
    Steeds meer hulpverleners vragen zich af hoe ze in deze tijd tijdens de COVID-19 crisis nog hulp kunnen verlenen. Lees snel verder.
  • Tips voor het organiseren van een toolboxmeeting
    Tips voor het organiseren van een toolboxmeeting
    Het succes van een goede toolboxmeeting zit in het bespreekbaar maken van werksituaties die impact hebben op de veiligheid en gezondheid van iedereen op de werkvloer. Een toolbox begin je met het bewust maken van onveilig werken en sluit je af met concrete afspraken die iedereen naleeft om veilig en gezond te werken. 
  • Wat is een toolboxmeeting?
    Wat is een toolboxmeeting?
    Met het inzetten van een toolboxmeeting kun je het veiligheidsbewustzijn binnen je organisatie en de veiligheid op de werkplek vergroten. Maar wat is nou precies een toolboxmeeting en wanneer en waarom zet je het in?  
  • Tips voor het verhogen van het veiligheidsbewustzijn op de werkvloer
    Tips voor het verhogen van het veiligheidsbewustzijn op de werkvloer
    Als BHV-team ben je bewust van veiligheid op de werkvloer. Maar hoe krijg je veiligheid onder de aandacht van iedereen op de werkvloer? Bekijk hieronder onze tips en kijk wat past bij en werkt binnen jullie organisatie.
  • Veiligheid maak je samen met de nieuwe Veiligheidsgame van BHV.NL
    Veiligheid maak je samen met de nieuwe Veiligheidsgame van BHV.NL
    Bedrijven die veiligheid hoog in het vaandel hebben staan weten: veiligheid maak je samen. Het is niet alleen de verantwoordelijkheid van bhv’ers en leidinggevenden. Iedere werknemer draagt zijn steentje bij. Daarom introduceert BHV.NL de Veiligheidsgame, een leuke en effectieve manier om het veiligheidsbewustzijn onder werknemers te vergroten.
  • taken en verantwoordelijkheden van een BHV'er
    taken en verantwoordelijkheden van een BHV'er
    Een goed georganiseerde bedrijfsnoodorganisatie is sterk afhankelijk van de kennis en kunde van de BHV’ers in een organisatie. 
  • De reden waarom je BHV'er wil worden!
    De reden waarom je BHV'er wil worden!
    Bedrijven zijn verplicht om de veiligheid te waarborgen en bedrijfshulpverlening goed geregeld te hebben. Om deze reden is een organisatie altijd blij met een medewerker die BHV’er wil worden want dan voldoet zij aan de wettelijke verplichting. Maar 
  • De werking van het BHV-team
    De werking van het BHV-team
    BHV’ers zijn opgeleid om te handelen in geval van calamiteiten, maar opleiden alleen is niet voldoende. Hoe zorg je nou voor een goed werkend, op elkaar ingespeeld en actief en betrokken BHV-team? 
  • BHV: dat wil je toch geregeld hebben?
    BHV: dat wil je toch geregeld hebben?
    Wij vinden het de normaalste zaak van de wereld dat veiligheid voor je werknemers, bezoekers en klanten goed geregeld is, omdat wij hier dagelijks mee bezig zijn. Helaas merken wij dat er nog veel onduidelijkheid is over welke verplichtingen je als organisatie hebt.

info@bhv.nl

024 373 09 77
Bel ons terug
.
BHV.NL maakt gebruik van cookies om het bezoek aan onze website gemakkelijk te maken. Daarnaast vind je sneller wat je zoekt en bieden we jou relevante informatie. Door op 'OK' te klikken ga je hiermee akkoord. Klik hier voor de instellingen, meer informatie en onze privacyverklaring.
Cookies uitschakelen